Een tuin vol gewenst onkruid

De lente is aangebroken en de temperaturen lopen op. De natuur ontwaakt uit haar winterslaap; de knoppen van bomen lopen uit en insecten laten zich weer zien. ‘’Dit is de tijd dat onze tuinen weer mooi worden’’, zegt Ard Overkempe. ‘’Maar de lente zorgt ook voor het ontwaken van ongewenste gasten, zoals weegbree, paardenbloem en klaver. Het onkruid duikt op!’’

‘’Soms wordt wel gezegd dat onkruid niet bestaat, maar daar ben ik het niet mee eens’’, geeft Ard aan. ‘’Heel simpel. Als er iets groeit wat je daar niet wilt, is het onkruid. In de natuur kennen we ook ongewenste planten. Denk aan Japanse duizendknoop of bamboe. Dit zijn planten die niet in onze natuur thuishoren en daardoor overlast veroorzaken. In onze tuinen is het vaak precies andersom. We plaatsen sierstruiken en bomen die hier eigenlijk niet thuishoren. En de natuurlijke planten, zoals vogelmuur en distel, zien we als onkruid’’.

Op plekken waar het niet stoort laat Ard het onkruid staan.

Natuurlijke kruiden zijn enorm belangrijk voor insecten. Zij gebruiken de bloemen voor nectar, de bladeren om te eten en de steeltjes om eitjes in te leggen. ‘’Het is duidelijk dat deze natuurlijke kruiden erbij willen horen. Ze komen op de minst handige plekken op, bijvoorbeeld tussen stoeptegels of tegen schuttingen. Aan ons de keus om ze te zien als onkruid of als natuurlijke aanvulling’’.

Wil je onkruid uit de tuin hebben, dan is het goed als je dit op een milieuvriendelijke manier doet. Zo beschadig je de bodem en de dieren niet. Het best is handmatig te werken met een schoffel of een krabber. Onkruid op en tussen de tegels is te bestrijden met heet water en een bezem of staalborstel. Azijn en zout worden weleens gebruikt maar zijn niet echt milieuvriendelijk. Beter is om te voorkomen dat onkruid de overhand krijgt. Hierbij komen bodembedekkers of houtsnippers goed van pas.

‘’Eigenlijk is het beste om een iets onkruid te laten staan’’, zegt Ard. ‘’In mijn tuin heb ik aparte vakjes gemaakt waar de natuur zijn gang kan gaan. Om ‘onrust’ met de buurplanten te voorkomen knip ik de uitgebloeide knoppen eruit. Zo kan het onkruid bloeien maar zaait de plant zich niet uit. Zolang het onkruid de andere planten niet overwoekert mag dat blijven staan. Zo ontstaat een levende tuin met gewenst onkruid’’.

Dit artikel is gepubliceerd in de Veluwe Koerier

Groentje en wethouder planten bomen in Hattemerbroek

De Merelstraat in Hattemerbroek is opnieuw ingericht. Het bleek daarbij mogelijk om meer bomen te planten. Wethouder Bob Bergkamp en leden van  Groentje plaatsten op 15 maart een boom bij De Bouwakker.

Groentje heeft gekeken naar nieuwe mogelijkheden om bomen te planten in de dorpen. Deze inventarisatie leverde 500 nieuwe plekken op in Hattemerbroek en Wezep. Groentje heeft deze locaties in een rapport vastgelegd. Dit is aangeboden aan de wethouder, waarna overleg gestart is met de groenmedewerkers van de gemeente om de locaties verder te onderzoeken. Veel van de genoemde plekken lijken geschikt en kansrijk voor realisatie. Onder andere de Merelstraat is in het rapport genoemd en ook de gemeente zag hier mogelijkheden om 6 bomen toe te voegen.

Voorzitter Michiel Werner stelde: “We zien dit als de eerste stap in de uitvoering van ons plan. Daar zijn we blij mee. Bomen zorgen voor schaduw en dus koelte; dat is extra belangrijk in deze tijd van opwarming, wat we merken door hete, droge zomers. De bladeren filteren ook fijnstof uit de lucht, leggen kooldioxide (CO₂) vast en leveren zuurstof. Bomen en andere planten dragen onmiskenbaar bij aan onze gezondheid. Ook vogels, vlinders, bijen en andere insecten zijn ervan afhankelijk.” Wethouder Bob Bergkamp reageerde: “Dit is een zeer positief initiatief van Groentje. Als gemeente zetten we hier graag die eerste stap, die uitstekend past in ons beleid gericht op klimaatadaptatie. Wij voeren ook verdere acties voor vergroening, zoals de betreffende subsidieregeling voor tuinen en maatregelen voor klimaatadaptie bij de herinrichting van straten.”

Het recente IPCC rapport van de Verenigde Naties benadrukt nog eens extra hoe noodzakelijk maatregelen van klimaatadaptatie zijn. Kort geleden heeft Groentje het rapport aan de gemeenteraad gestuurd met het voorstel om de komende 4 jaren 100 extra bomen per jaar te planten in de dorpen. Daarvoor is € 65.000 per jaar nodig.

Hoe staat het met jouw energie?

De energieprijzen rijzen de pan uit. Dat heeft gevolgen voor je verwarmingskosten. En ook voor tanken bij de benzinepomp moet je flink bijpassen in vergelijking met vorig jaar. De belangrijkste oorzaak is de internationale handel in olie en gas. Die energievoorziening is kwetsbaar. De hoge prijzen lijken in ieder geval aan te houden. Dit is hèt moment om aan besparingen te denken. Marten Muller stelt: “Vanwege de opwarming van de aarde door het broeikaseffect moesten we natuurlijk al werken aan minder CO₂ uitstoot door energiebesparing en door andere energiebronnen te benutten. De hoge prijzen zijn nu een extra stimulans om hier flink mee aan de gang te gaan.”

Minder energiegebruik. Wat kunnen we doen om onze ‘energiehonger’ te beperken en onze kosten binnen de perken te houden? Marten: “Het bekendst is natuurlijk het advies om de verwarming een graad lager te zetten en niet alle kamers te verwarmen. Doen we dat allemaal, dan scheelt dat aanmerkelijk. Trek een trui aan of een extra T-shirt. Verder kun je zuinig zijn met verlichting. Laat de lampen niet branden in kamers waar je niet bent. Zorg verder dat je LED lampen hebt. En je tuinverlichting? Laat je die aan het eind van de avond uitgaan? ’s Nachts is het licht niet nodig. Een lamp op een bewegingsmelder is dan voldoende.” Andere tips zijn: zonnepanelen op je dak leggen en je huis isoleren. Veluwe Duurzaam heeft een kortingsactie op energiebesparende producten. Zo kun je tot 50% terugkrijgen van je aankopen bij de bouwmarkt! Kijk op www.veluweduurzaam.nl .

Gebruik ook je eigen energie. We zijn gewend aan het gemak van de auto maar het rijden gaat in de papieren lopen. Bedenk wanneer je de auto zou kunnen laten staan. Iets minder vaak op pad? Of eens kiezen voor de bus of trein. Marten: “Het duurt vaak wat langer, maar het is aan de andere kant ook wel relaxt om je te laten rijden en intussen wat te lezen. Op de korte afstanden is de auto sowieso vaak overbodig. Probeer eens om boodschappen te doen op de fiets of te voet. Bijna alles in eigen dorp of binnen een paar kilometer kun je bereiken door gewoon je eigen energie te gebruiken! Kost niets. En bewegen is o zo gezond.” Meer tips zijn te vinden op www.milieucentraal.nl

Dit artikel is geplaatst in de Veluwe Koerier.

Pas op met PFAS

Groentje-lid Rolf Soer is scheikundige en maakt zich zorgen over het effect van PFAS op onze gezondheid. PFAS is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die van nature niet voorkomen in het milieu. Ze zijn niet afbreekbaar en komen nu wel overal voor in het milieu en ons lichaam. Rolf verzucht: ‘De wereld lijkt wel een gratis vuilnisvat’.

In 2021 bleek uit EU-onderzoek dat we teveel PFAS binnen krijgen. Langdurige blootstelling kan lever-, nier- en longschade veroorzaken en ons immuunsysteem beschadigen waardoor we vaker ziek worden. PFAS kan zitten in: Tefal-pannen, cosmetica, regenkleding, tenten, wasverzachter, schoenen, smeer- en blusmiddelen, zonnebrandcrème, bakpapier en fastfoodverpakkingen. Rolf zegt dat fabrikanten nog niet verplicht zijn de aanwezigheid van PFAS te vermelden. Gelukkig zijn er steeds meer fabrikanten die PFAS  vermijden.

Praktische tips

Pannen: De aanduiding ‘PFOA-vrij’ betekent niet: ‘vrij van PFAS’. Er kan dan nog steeds een andere PFAS-stof dan PFOA inzitten. Koop liever keramische of rvs-pannen dan pannen met anti-aanbaklaag. Voorkom oververhitting bij pannen met anti-aanbaklaag: de vrijkomende grijze damp is giftig!  Gebruik houten of plastic keukengerei om beschadiging te voorkomen.

Sprays:  Mijd waterafstotende spuitbussen die PTFE bevatten want dit is een PFAS-stof. Is het werkzame bestanddeel ‘Hydrocarbon’ dan is het paraffine-achtig, geen PFAS en wel afbreekbaar.

Regenkleding: Een label als ’100% katoen’ garandeert niet dat er geen PFAS inzit. Bij een regendichte wax-jas met wax op basis van paraffine weet je wel zeker dat er geen PFAS is gebruikt.

Tapijt en meubelstof: Informeer goed of PFAS is gebruikt. Het gaat om grote oppervlakken en vooral kruipende kinderen zijn kwetsbaar.

Cosmetica: Vermijd producten met vermelding ‘long-lasting’ en ‘watervast’. Doe het volgende testje: Smeer je lippenstift of mascara op papier en leg er een druppel water op. Als het water niet in een paar tellen in het papier is getrokken, bevat het product waarschijnlijk PFAS.

Er zijn zeker goede en veilige alternatieven verkrijgbaar, vaak met het EU Eco certificaat. Vraag daarnaar in de winkel zodat ook de leverancier en uiteindelijk de fabrikant kiezen voor PFAS-vrije producten.

Dit artikel is gepubliceerd in de Veluwe Koerier

Insecten hebben ook woningnood

Het gaat niet goed met de bijen, vlinders, lieveheersbeestjes en zweefvliegen. Veel insecten zijn voor mens en milieu heel nuttig; ze bestuiven bloemen en zijn belangrijk voor ons voedselaanbod. Ook zorgen ze voor een evenwicht in de natuur door schadelijke insecten te bestrijden.

Woningnood zie je niet alleen in onze maatschappij maar ook onder insecten (en andere dieren). De mens heeft het leefgebied van wilde bijensoorten en andere insecten sterk verminderd. In Nederland worden door het ontbreken van nest- en overwinterplekken verschillende soorten met uitsterven bedreigd. Johan Nieuwland geeft aan: “Uit onderzoek is gebleken dat in 30 jaar tijd 76% van de hoeveelheid insecten is verdwenen. Buiten de natuur is er nauwelijks ruimte voor dieren om voedsel te vinden, om te schuilen of om een nest te bouwen. Het gebruik van pesticiden en veel maaien in de landbouw heeft een negatieve invloed op de situatie. Er zijn steeds minder bloemen in ons landschap te vinden en ‘ruige’ stukjes verdwijnen. Wat overblijft is een landschap waar insecten niet kunnen overleven.“

Wat kun je zelf doen? Maak van je tuin een paradijs voor insecten.

Onderzoek van Deloitte toont aan dat van de 3 miljard m² aan tuin die we in Nederland hebben maar 1,6 miljard m² groen is! We kunnen er met zijn allen voor zorgen dat het een feest voor insecten wordt om in onze tuinen te verblijven. Jij kunt je eigen leefomgeving en die van insecten ook gezonder maken. Door geen gebruik te maken van pesticiden, door een strook met bloemen en kruiden aan te leggen die van oorsprong in ons landschap voorkomen, door in je tuin wat ruige stukjes te laten ontstaan of door een insectenhotel te bouwen. Johan: ”Daarmee kun je de insecten een handje helpen en zo de biodiversiteit stimuleren. Het helpt ze schuilen voor slecht weer, geeft ruimte voor het leggen van eitjes en biedt een plek om te overwinteren.”

Wil je informatie over het zelf bouwen van een insectenhotel, bezoek dan de websites van Natuurmonumenten en het Geldersch Landschap. De tips helpen je om je tuin tot een waar paradijs voor insecten om te toveren. En ze maken het zomergevoel straks compleet als je bijen, hommels, lieveheersbeestjes, gaasvliegen en vlinders aan het werk ziet. Succes!

Milieubewuste kleding

‘’Kleding is naast dat het praktisch is ook een gevoel wat je wilt overdragen. Jouw kledingstijl zegt vaak iets over je karakter. Door de tijd zijn kledingstukken gaan horen bij bepaalde culturen.  Denk aan de leren motorjassen van de nozems of de wijde broeken van de hippies’’, vertelt Jarne Overkempe. ‘’Sinds ik mijn eigen kleding koop ben ik me gaan verdiepen in de modewereld. Naast de mooie verhalen kwam ik ook een minder mooie kant van de kledingindustrie tegen’’.

Vanaf de jaren ’50 wordt onze kleding voornamelijk geproduceerd in zogenaamde ‘lagelonenlanden’. Hierbij konden veel producten snel en goedkoop gemaakt worden. Dit resulteert in de fast-fashion cultuur die in de jaren 80 zijn intrede deed in Nederland. Aan de andere kant van de wereld laat dit businessmodel een grote voetafdruk achter. Het productieproces is vaak milieuvervuilend en de werkomstandigheden zijn niet zoals we hier gewend zijn. ‘’Ons koopgedrag heeft invloed op het milieu en de arbeiders aan de andere kant van de wereld’’.

Steeds meer bedrijven veranderen hun assortiment naar duurzame kleding. Deze kleding kost soms iets meer, maar het gaat wel langer mee. ‘’In mijn optiek is het goed dat we onze wegwerpeconomie aanpakken. Het is ook best wel raar dat er kleding gemaakt wordt die je dan vijf keer aandoet en daarna weggooit’’. Kleding van goede kwaliteit gaat langer mee en is vaak nog te repareren. En stel je kan er echt niets meer mee doen, dan is het goed om het op de juiste manier te recyclen, via de kleidingcontainers, zodat de grondstoffen niet verloren gaan.

Jarne Overkempe verkoopt zijn kleding online om het een tweede leven in te blazen.

‘’Ik begrijp de fast-fashion cultuur wel’’, zegt Jarne. ‘’Zelf vind ik het ook leuk om telkens andere kleding te hebben, maar dit hoeft van mij echt niet nieuw te zijn. Ik koop en verkoop zelf kleding via Vinted. Zo krijgt mijn kleding een tweede leven en door tweedehands te kopen krijg ik bijzondere kledingstukken te pakken’’. Ook in kringloopwinkels is een groot scala aan goede artikelen te koop. ‘’Het valt me op dat veel jongeren het niet erg vinden om tweedehands te dragen. We kiezen liever iets met karakter dan iets wat iedereen aan heeft. Dit is beter voor het milieu en goed voor mijn portemonnee’’.

Artikel gepubliceerd in de Veluwe Koerier.

Goede (groene) voornemens

Het nieuwe jaar is begonnen. Veel mensen denken na over plannen voor dit jaar. Ook over goede voornemens. Die gaan bijvoorbeeld over genoeg bewegen, minder alcohol drinken of stoppen met roken. Marten Muller vindt: “Een ‘groen’ voornemen past er ook zeker bij! Het jaar 2022 moet het jaar worden van echte duurzame omslag naar minder CO₂ (broeikasgas) en stikstofuitstoot, minder olie- en gasgebruik en meer duurzame energie”. Wat dit laatste betreft: het blijkt helaas dat ons elektriciteitsnet de toenemende energielevering uit zonneparken en windmolens nog niet aan kan. Dat gaat vertraging geven. Alida Bosma:” Wat we nu vooral ook kunnen doen is onze energiehonger beperken en dus besparen!”

Groene voornemens

Deze zaken spelen op grote schaal. Maar het is ook goed om te bedenken wat we zelf kunnen doen. Vele kleine stappen geven samen een groot effect. Zijn de volgende voornemens iets voor jou?

  1. Trek deze winter warmere kleren aan. Dan kan de verwarming een graad lager. Marten:” Wen nu alvast aan warme-truien-dag op 11 februari en hou het daarna vol”.
  2. Minder afval is ook energiebesparing. Wat niet geproduceerd wordt kost ook geen energie en het bespaart afvoerkosten. We zijn in Oldebroek in 2021 al goed bezig geweest: van 150 kilo restafval per persoon zijn we gedaald naar 100 kilo. In 2022 is het tijd voor een volgende stap. Alida:” Er komt vooral nog veel groen afval in de grijze container. Doe schillen, etensresten, bladeren en takjes in de groene bak. Het bespaart je bovendien geld als de grijze minder snel vol is!”
  3. Denk je al aan vakantie? Plan dit jaar eens geen vliegreis! Daarmee beperk je de uitstoot van broeikasgas enorm. Kies je voor een internationale treinreis dan is de uitstoot maar 10% van die van vliegen. Een alternatief is ook: niet ver weg gaan, blijf in Nederland of een land dichtbij.
  4. We zijn gewend aan het gemak van de auto. Er is altijd wel een reden om de autosleutel te pakken: het is te ver of het is slecht weer of je kan makkelijk spullen meenemen. Maar is het echt steeds nodig? Kies vaker voor de fiets. De boodschappen kunnen meestal wel mee in de fietstas.

Uitstekende voornemens toch? Welke kies jij? Of ga je voor alle vier?  Samen voor een groen, schoon en gezond Oldebroek!

Alida en Marten pakken de trein.

(Artikel geplaatst in de Veluwe Koerier.)

Duurzame cadeaus voor kerst?

In de tijd voor de kerst is minder spullen kopen moeilijk. Het is de tijd van geven, cadeaus en luxe. Hoe kan je dit duurzamer aanpakken? Wil je verantwoord kopen, klussen en leven, dan is het zaak bij al je activiteiten na te gaan wat de invloed ervan is op het milieu, de natuur, de mens, onze aarde.

In de krant staan regelmatig tips om verantwoord aankopen te doen. Maar als je iets wilt aanschaffen, dan heb je op dat moment informatie nodig. Er is een website waar je die informatie altijd kan vinden op allerlei gebieden: www.milieucentraal.nl , ‘De praktische gids voor iedere duurzame stap.’ Een greep uit de onderwerpen op de website: bewust winkelen, duurzaam vervoer, energie besparen, eten en drinken, elektrische auto, klussen, verbouwen en nog veel meer.

Milieu Centraal geeft de volgende tips aan de kerstman: ”Vraag een verlanglijstje zodat je weet dat de ontvanger er blij mee is en denk ook eens aan tweedehands producten; dat kunnen prima cadeaus zijn. Koop degelijke cadeaus en liever niet met batterijen. Vier je het met je groep, dan kan je samen afspreken dat je in kringloopwinkels op zoek gaat. In plaats van een product dat gemaakt moet worden, kun je ook  een belevenis geven zoals een filmavond, een massage of een ander uitje.

Klimaatburgemeester Ard en Marten op ’cadeaujacht’ in een kringloopwinkel

Marten Muller en Ard Overkempe noemen ook de ‘klimaatklappers’ van Milieu Centraal: “Dit zijn tips om iets te doen voor het klimaat door minder CO2 uit te stoten. Bijvoorbeeld een paar keer per week geen vlees eten en geen voedsel verspillen. Meer fietsen of elektrisch gaan rijden. Voor een stedentrip de trein pakken. Energie besparen door je huis te isoleren. Spullen langer gebruiken en minder spullen kopen. Denk ook aan ruilen of samen delen. Dit zijn natuurlijk allemaal wel bekende zaken; maar de website geeft er ook praktische tips bij.”

De stichting Milieu Centraal bestaat al meer dan 20 jaar, dus er is veel kennis opgebouwd. De website is het bekijken waard. De stichting ontvangt subsidie van de overheid, maar is onafhankelijk. Er is een raad van toezicht en een raad van wetenschappelijk advies.

Bezoek van ’Groentje’ aan melkveebedrijf van Dam

Op verzoek van de redactie schreven Joost en Sandra van Dam het volgende artikel over hun bedrijf.

Dit najaar op 6 oktober bracht een grote groep leden een bezoek aan onze biodynamische boerderij, waar onze koeien het kruidenrijk grasland omzetten in heerlijke melk. Melk die volgens Demeter gecertificeerd is.

Om nog even te profiteren van het daglicht werd er eerst buiten de stal gekeken.        Zo konden ze zien hoe we hier beschermd liggen tussen de IJssel, de A28 en de Hanzelijn. Onze nog jonge boomgaard, het gevarieerde struikgewas rond de opslag met stromest, de Elzensingel waar vroeger het kerkpad was; nu een plek voor veel biodiversiteit waaronder bijen, hommels en egels. In de weide was te zien dat we  grasland hebben dat niet  steeds opnieuw wordt ingezaaid en heel divers is aan  grassen en kruiden. Sinds enkele jaren hebben we meer knotwilgen geplaatst om zo de insecten de mogelijkheid te geven zich daarlangs te verplaatsen. Dit gaan we nog uitbreiden.

Nadat het buiten te donker werd, was er nog genoeg te zien in de stal. We hebben een potstal zodat alle koeien de ruimte hebben en comfortabel in het stro kunnen liggen. We laten de horens op de koeien. De koeien gebruiken die om hun warmte te reguleren en als opslag voor mineralen die ze kunnen gebruiken als ze drachtig zijn. De kalveren blijven de eerste dagen bij hun moeder zodat ze naar behoefte kunnen drinken en zo meer weerstand opbouwen.

Uiteindelijk hebben we nog volop doorgepraat naar aanleiding van vragen van de leden. Hierbij kwam onze gesloten mineralen kringloop met een biodynamische akkerbouwer aan bod. We verspillen daardoor weinig voedingsstoffen. We ruilen vaste stromest tegen stro en gras-klaver. Wij gebruiken geen antibiotica, geen bestrijdingsmiddelen, geen kunstmest en hebben een lage bemesting op het land. Wel gebruiken wij natuurlijke producten (preparaten) op het land en in de mest volgens de leer van Rudolf Steiner. Onze ‘dames’ mogen hun voedsel in de wei ophalen en zijn hierdoor zo veel als mogelijk buiten. Onze melk gaat naar een kaasspecialiteitenfabriek in Rouveen waar deze verwerkt wordt tot kleurrijke speciaal kazen.

Op donderdagavond tussen 18:30 en 19:30 uur is er de mogelijkheid om melk zo uit de tank te kopen.           Wel zelf afsluitbare flessen meenemen. Het adres is Zuiderzeestraatweg 6, Hattem.
Wij hebben genoten om onze bedrijfsvoering te kunnen tonen aan een groep zeer geïnteresseerde vriendelijke natuurliefhebbers.

Meer weten? Kijk dan op https://tenclaerewater.nl/home.

Wat doen wij en de lokale politiek aan duurzaamheid vanaf 2022?

Milieu- en Natuurvereniging Groentje spant zich in voor mooie natuur, een gezond milieu en duurzaam leven en werken. Wij kijken vooral naar wat we zelf kunnen doen. Daarom regelmatig een artikel met ‘Tips van Groentje’. Lees vorige artikelen na in de digitale editie van Veluwe Koerier of op www.groentje-wezepoldebroek.nl

Op 16 maart 2022 is het weer zover: gemeenteraadsverkiezingen. Dat is dichtbij huis en de uitslag is van belang voor onze leefomgeving. Politieke partijen bereiden hun programma’s voor. Ook Groentje is hier al mee bezig. Overal wordt veel geschreven en gesproken over het milieu en klimaat. Michiel Werner zegt: “We moeten het echter niet alleen bij woorden laten, we moeten er met elkaar ook op lokaal niveau meer aan doen! Wij hebben daarom de partijen een aantal speerpunten gestuurd voor de programma’s”.

In de huidige raadsperiode 2018-2021 staat duurzaamheid al hoog in het vaandel in de gemeente Oldebroek. Resultaten zijn de aandacht voor duurzame energie, biodiversiteit en vergroenen van de omgeving. Ook zien we in het groen meer perken met bloeiende planten en nestkasten. Michiel Werner: “Wij hebben nu benadrukt om nog meer maatregelen te treffen op het gebied van biodiversiteit, duurzame energiewinning, besparing en klimaataanpassing. Het rapport van de Verenigde Naties van afgelopen zomer laat namelijk zien dat negatieve ontwikkelingen in klimaat en milieu sneller gaan dan tot nu toe gedacht”.

Onze speerpunten voor de politiek samengevat:

  • Biodiversiteit stimuleren: ecologisch groenbeheer, nieuwe landschapselementen, meer bomen in de dorpen en een natuurlijke bestrijding van de eikenprocessierups. Nieuwe woningbouwplannen inrichten met veel groen.
  • Klimaatadaptatie (aanpassing): meer groen in openbaar gebied en in privétuinen. Regenwater infiltreren in de grond of opvangen en gebruiken. Verstening tegengaan: minder verharding of kiezen voor waterdoorlatend materiaal.
  • Energiebesparing en duurzame energiewinning: zonnepanelen op daken flink stimuleren. Energiebesparing sterk promoten. Fietsgebruik stimuleren, zoals fietsstraten met ‘auto’s te gast’. Maak het gemeentelijk autopark groen en stimuleer deelauto’s.

Iedereen kan ook zelf in actie komen. Denk aan zonnepanelen, isoleren van je woning,  je tuin vergroenen, hergebruik van regenwater, minder autogebruik enzovoorts. Het is ook nog goed voor je beurs! Stem volgend jaar op een partij die duidelijke, groene actiepunten heeft. Samen sterk voor een gezonde leefomgeving! Meer weten? Lees onze hele brief hier op onze website