Geslaagde Opschoondag in gemeente Oldebroek

Vorige week zaterdag hebben ruim 40 inwoners van de gemeente Oldebroek meegedaan aan de Opschoondag. Zij liepen allemaal hun eigen ommetje met een grijpstok en vuilniszak. Enkelen liepen langs de buitenwegen: Bovenheigraaf, Keizersweg en Kamperstraatweg. Bij elkaar leverde dat zo’n 60 zakken met zwerfvuil op. Naast wat grotere rommel als een wieldop, een stapeltje stenen en een tank met lachgas, vielen vooral de vele kleine stukjes plastic op. Het plastic dat in de berm of natuur blijft liggen valt na verloop van tijd uiteen in steeds kleinere stukjes. Normaal valt dit niet meer op, maar bij zo’n opruimactie zie je hoeveel klein plastic buiten aanwezig blijft. Uiteindelijk wordt dit microplastic, maar het breekt niet af: het blijft plastic. Dat verspreidt zich overal en komt langzamerhand ook in de voedselketen terecht van dier en mens. Best belangrijk dus dat opruimen, wat op deze dag in het hele land gebeurde. Maar om ons hele land schoon te krijgen moet er nog meer gedaan worden. Veel vrijwilligers zijn in Nederland dus vaker op pad om op te ruimen! Laten we allemaal meewerken om dit zwerfvuil te voorkomen. Of te wel: geen rommel op straat gooien! Hier ziet u een fotoserie van de opruimers!

 

MAAK ZATERDAG 20 MAART EEN OPSCHOON OMMETJE

Groentje spant zich in voor mooie natuur, een gezond milieu en duurzaam leven en werken. Wij kijken vooral naar wat ieder zelf kan doen. Daarom regelmatig een artikel met ‘Tips van Groentje’.

10. Zaterdag 20 maart Opschoondag !

Gelukkig hebben we het met elkaar steeds vaker over de natuur en het milieu in onze directe omgeving. Wil je dit jaar meedoen aan de landelijke Opschoondag? Dat kan door, als je een frisse neus haalt – rekening houdend met corona – een opschoonommetje te maken. Vraag je buren, collega’s en vrienden hetzelfde te doen. Zo worden onze buurten zwerfafvalvrije schoonheden waar je lentekriebels van krijgt. En doen we, op gepaste afstand, toch nog iets samen.

Zeker in deze tijd van beperkingen voor de bestrijding van de Covid-pandemie gaan we vaak een wandeling maken. We willen dan allemaal genieten van een schone natuur. Alida, Ard, Johan, Marten en Michiel zeggen: “Wij gaan deze dag met een vuilniszak en een grijpstok een wandeling maken en ruimen het afval op. Doe je mee?”

Je kunt natuurlijk met een afvalzak en handschoenen aan de wandel en het gevonden afval in je eigen afvalcontainer gooien. Maar de gemeente zorgt voor grijpstokken en de mogelijkheid om dit zwerfafval in te leveren. Op vrijdagochtend 19 maart kan je een grijper en afvalzak ophalen bij de gemeentewerf in Wezep (8-12 uur) of op het plein bij het gemeentehuis in Oldebroek (10-12 uur).

Na het weekend kan je de grijper en de zak afval inleveren op dinsdag 23 maart, op dezelfde plaatsen en tijden. En bovendien ook nog op vrijdagochtend 26 maart, maar dan alleen bij de gemeentewerf. (Zie ook het gemeentenieuws in de krant op 15 maart en op onze website www.groentje-wezepoldebroek.nl )

Foto- en filmactie

Maak onderweg een foto of filmpje van je ommetje, zeker als je wat bijzonders ziet. Laat bijvoorbeeld met een selfie zien wat je doet. Stuur deze naar info@groentje-wezep.nl . Als je je naam en adres erbij zet krijg je van ons een groene attentie thuisbezorgd! Zet er ook bij of je toestemming geeft voor het plaatsen van de foto of film. Wij kunnen die dan op onze website of instagram zetten; in een ‘opschoon-gallery’!
Dus: Ga 20 maart naar buiten. Genieten en opruimen kan prima samen gaan! Kijk voor nog meer informatie ook eens op www.nederlandschoon.nl

 

GROENTJE ARTIKELEN (9)

Milieu- en Natuurvereniging Groentje spant zich in voor mooie natuur, een gezond milieu en duurzaam leven en werken. Wij kijken vooral naar wat ieder zelf kan doen. Daarom regelmatig een artikel met ‘Tips van Groentje’

9. De houtkachel

Bij ons op de Veluwe wordt veel hout gestookt. In winter en zomer creëer je op die manier een gezellige warmtebron. Er zijn wel wat aandachtspuntjes om verantwoord hout te stoken. Realiseer je dat hout stoken uitstoot geeft van fijnstof. Mensen met astma en COPD hebben hier last van, houdt daar rekening mee. Bij mist, smog of windstil weer geeft het RIVM een stook alert uit. Geef hier gehoor aan en laat de houtkachel uit!
Het begint natuurlijk met het hout. Na het kloven moet het hout minimaal 2 jaar in een goed geventileerde houtopslag blijven liggen. Zorg dat het hout droog is. Stook in ieder geval geen behandeld hout. Goede houtsoorten zijn els, berk, es, beuk en eik. Een houtbriket is de schoonste brandstof.
Voordat je gaat stoken zorg je ervoor dat de kachel technisch goed in orde is. Een volledige verbranding krijg je door een goede luchttoevoer. In een goed geïsoleerd huis kan dit een probleem geven. Er wordt dan geadviseerd om rechtstreeks buitenlucht naar de houtkachel te leiden.  Ook belangrijk is dat het schoorsteenkanaal schoon gehouden wordt door deze periodiek te laten vegen. Wie heeft er nooit gehoord van een koolmonoxide vergiftiging veroorzaakt door onvolledige verbranding en onvoldoende afvoer van verbrandingsgassen? Ook de brandweer rukt regelmatig uit om een schoorsteenbrand te blussen. Voorkom dit!
Vorming van rook moet je zoveel mogelijk voorkomen. Veel rook betekent dat er onverbrande roetdeeltjes het luchtruim kiezen. Vooral tijdens het aanmaken van het vuurtje krijg je rook. Michiel Werner raadt de “Zwitserse methode” aan. Leg gekloofd hout met de houtzijde naar boven haaks op elkaar. Er bovenop leg je wat dunne aanmaakhoutjes. De beste manier om het vuur aan te steken is gebruik te maken van bruine aanmaakblokjes. Dit is geperst karton en milieu vriendelijker dan de witte blokjes.  Ook een kapotte eier-doos werkt prima! Kranten geven meer rook en dus meer vervuiling.
Wanneer je hout bijvult, leg je de houtzijde naar beneden. Klaar met stoken, laat voor de volgende keer een klein laagje as in de kachel liggen. Dit zorgt voor een betere verbranding.
Met bovenstaande tips kun je verantwoord hout stoken. Veel plezier!

Hopelijk komt Lelystad Airport niet van de grond

De opening van vakantievliegveld LA zou plaatsvinden in november van dit jaar, maar wordt voor de vijfde keer uitgesteld. De Tweede Kamer heeft besloten de besluitvorming over dit omstreden plan door te schuiven tot er een nieuw kabinet is. Ondertussen werkt de minister aan nieuwe listen. De uitkomst van de verkiezingen in maart is ook voor dit onderwerp cruciaal.

Waarom weer uitstel.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ging er steeds van uit dat voor de opening geen natuurvergunning nodig zou zijn. Na evaluatie door de Commissie MER en het RIVM kwam de Raad van State tot een andere conclusie; De stikstofberekeningen zijn niet correct uitgevoerd. Voor LA werd ten onrechte aangenomen dat de stikstof die door de vliegtuigen wordt uitgestoten in de lucht ‘verdwijnt’ en niet neerslaat op onder andere de Veluwe. Ook was ‘vergeten’ de uitstoot van het extra wegverkeer van en naar het vliegveld mee te nemen.  Bovendien waren de berekeningen niet consequent uitgevoerd omdat voor de stikstofuitstoot van de luchtvaart gunstiger uitgangspunten zijn gebruikt dan voor andere sectoren. Het ministerie verklaarde deze week dat de voorgenomen aanvraag voor een natuurvergunning voor 45.000 vluchten wordt aangepast.

Omdat de stikstofnormen bij dat aantal zouden worden overschreden, gaat de nieuwe aanvraag uit van ‘vooralsnog’ 10.000 vluchten. Hiervoor wordt de ‘stikstofruimte’ van Schiphol gebruikt en blijft de uitstoot binnen de norm.  Vanwege vermeende frauduleuze praktijken van (top)ambtenaren, de directie van Schiphol en adviesbureaus hebben de gezamenlijke actiegroepen (SATL) bij het Openbaar Ministerie aangifte gedaan. Deze zaak is in behandeling.

Laagvliegroutes.  

Naast de zorgen over extra uitstoot van stikstof, CO2 en fijnstof maken veel mensen zich bezorgd over de komende geluidsoverlast omdat een groot deel van Nederland onder de laagvliegroutes komt te liggen. Met name de omgeving van Wezep en Oldebroek vormt een knelpunt. Uit onze omgeving zijn daarom duizenden zienswijzen (bezwaren) ingediend en zijn ook stappen genomen om eventueel schadeclaims in te kunnen dienen.

Laagvliegroutes in onze omgeving. Een alternatief is dat de route boven Wezep naar klaverblad Hattemerbroek gaat.

Nieuw rookgordijn?

Vorige maand publiceerde het ministerie onverwacht plannen voor luchtruimherindeling waardoor de laagvliegroutes zijn opgelost. Tot dan toe werd dat op korte termijn onmogelijk genoemd. De ‘oplossing’ ligt in verplaatsing van militaire oefengebieden boven Noord Brabant en Limburg naar noord Nederland en de Waddenzee. Daardoor zijn volgens het ministerie minder laagvliegroutes nodig.

Volgens SATL is deze uitspraak, net als de eerdere uitspraken, onjuist en misleidend en wordt gezien als verkiezingsretoriek. Het ministerie biedt geen inzage in de cijfers, noch is er in de documentatie een onderbouwing te vinden. Tijdens een ambtelijk overleg op 3 februari met de provincie Gelderland verklaarde directeur Megens van het ministerie plotseling dat de eerder geschrapte laagvliegroute (B+ variant) over  Wezep en Hattemerbroek toch weer in beeld is.

Ook gemeenten reageren kritisch.

Het standpunt van Groentje over het overheidsbeleid rond de luchtvaart staat in een eerder artikel  (17 augustus 2020) in deze rubriek. Daarin staat ook de mening van de colleges van B&W van Oldebroek, Elburg, Hattem en Heerde. In juli 2020 schreven zij een gezamenlijke zienswijze op de concept Luchtvaartnota 2020-2050 van de rijksoverheid. Die reactie is zeer kritisch over de nota en is goed doordacht en onderbouwd!  Het was bekend dat de gemeenten protesteren tegen de geplande laagvliegroutes van Lelystad Airport. De colleges halen meteen ook de basis van de nota onderuit en schrijven: Het uitgangspunt “van de rijksnota is het faciliteren van groei van de luchtvaart, ondanks het feit dat dit aantoonbaar strijdig is met de doelstellingen voor een gezonde leefomgeving, klimaat en natuur.”

Over Lelystad Airport en luchtvaart in het algemeen is het laatste woord nog niet gezegd. Volg de nieuwste ontwikkelingen via https://www.satl-lelystad.nl . Op deze site kan je ook tot 25 februari 2021 een zienswijze (bezwaar) indienen op de plannen. Daar zie je de werkwijze en ook enkele voorbeeldbrieven voor een zienswijze. Eenvoudiger kan het niet.

 

Reactie op bestrijding Eikenprocessierups in 2020 en 2021

De gemeente Oldebroek heeft een evaluatieverslag opgesteld over de bestrijding van de Eikenprocessierups (EPR) in 2020. Groentje en de Imkersvereniging hebben kennis genomen van het rapport en in januari samen een reactie gestuurd aan wethouder Bergkamp met de volgende inhoud.

Vorig jaar hebben wij ingesproken in de raadscommissie en gepleit voor het niet gebruiken van het spuitmiddel Xentari, maar volledig in te zetten op natuurlijke aanpak én het blijven wegzuigen van nesten. De raad heeft toch ingestemd met het door het college voorgestelde tweesporenbeleid dat inhoudt: het spuiten met Xentari in het buitengebied en in de bebouwde kom kiezen voor wegzuigen en inzet van natuurlijke middelen. Het doet ons deugd dat er in 2020 goed is gemonitord en er een duidelijk evaluatierapport ligt. Daaruit blijkt dat de aanpak effectief is geweest: de plaagdruk is zelfs beduidend meer gedaald dan de landelijke gemiddelde daling. Er is weinig overlast geweest, blijkens het geringe aantal meldingen. Dat is een mooi resultaat. De vraag is nu hoe de verschillende maatregelen hebben uitgepakt en wat dit kan betekenen voor de aanpak in 2021. Het  rapport doet daarvoor een aantal  aanbevelingen. Wij gaan hier in op de beide sporen.

Bebouwde kom

Het rapport geeft aan dat de natuurlijke aanpak ontwikkeltijd nodig heeft, maar dat de eerste resultaten hoopvol zijn. Daarnaast heeft het wegzuigen gewerkt. Al met al is de plaagdruk in de bebouwde kom erg beperkt geweest; hetgeen ook blijkt uit het geringe aantal meldingen. Dit lijkt ons reden om hiermee door te gaan, zoals ook in het rapport voorgesteld wordt. Wij zijn blij met de voorstellen die gedaan worden om dit nog beter en intensiever aan te pakken, zoals het inzaaien van bloemenmengsels op nog meer plaatsen, het ophangen van meer nestkasten (en de scholen en inwoners hierbij betrekken!), meer variatie in beplanting van groenvakken en onderzoek naar variabel maaibeheer. Samen met het wegzuigen van nesten en een hopelijk dit keer succesvollere inzet van feromoonvallen is dit een aanpak die succesvol lijkt. En het zorgt voor verbetering van de biodiversiteit. Wat Groentje en de Imkersvereniging betreft geen bomen meer kappen in verband met de eikenprocessierups, omdat de plaagdruk is afgenomen.

Buitengebied

Er is gekozen voor het spuiten met Xentari buiten de bebouwde kom. Het rapport geeft aan dat veel resultaat is geboekt: er was bijna geen plaagdruk. Bij de bomen die bespoten zijn, is de plaagdruk met 90 á 95 % afgenomen. Het middel is dus zeer effectief gebleken. Dit is echter niet zonder meer reden om het middel in 2021 weer te gebruiken. Wij pleiten voor het stoppen met of op zijn minst snel afbouwen van het gebruik van Xentari. Het was de bedoeling om met Xentari ‘een flinke dreun’ te verkopen aan de EPR. Dat is in hoge mate gelukt. De vraag kan dan ook gesteld worden of het nodig is het middel nogmaals te gebruiken. Het college en de gemeenteraad willen namelijk graag een andere, natuurlijke aanpak. Wat het rapport niet biedt is inzicht in de schade die het middel biedt aan andere rupsen en insecten.  Het is bekend dat het middel schade veroorzaakt; over de omvang daarvan verschillen de meningen en de onderzoeken. Laten we dit proberen te voorkomen. Waar Xentari gebruikt blijft worden is het ook minder effectief om met natuurlijke middelen te starten. En waarom zouden we dat nu uitstellen?

Samengevat: de benadering om een middel dat effectief gebleken is nogmaals te gebruiken, is niet zonder meer logisch, wanneer het om een ongewenst middel gaat. Terwijl het bovendien kan zijn dat het middel al effectief genoeg gebleken is en niet meer nodig is! Hier is de plaagdruk al met ruim 90% afgenomen; het was anders geweest als dit bijvoorbeeld 60% of 70% was.

Wanneer het college toch bij het besluit blijft in 2021 in het buitengebied Xentari gebruiken, is ons dringend advies om dit te beperken en een aantal locaties te selecteren om niet te spuiten. Dit kan ook een goed experiment zijn. Op de te kiezen plekken kan dan vol ingezet worden op de natuurlijke aanpak (nestkasten voor mezen, zaaien bloemenmengsels, feromoonvallen) en de wegzuigmethode. Daarbij is het minder maaien van bermen in het buitengebied (zoals in het rapport genoemd) een optie en ook het stimuleren van de aanleg van bloemrijke randen langs akkers. Verder is gebleken dat Xentari vooral effectief is als het in de juiste periode en tijdens de juiste omstandigheden toegepast wordt en dan is de nevenschade ook het minst. Volgens het rapport is het in Elburg veel minder effectief geweest, terwijl daar zelfs tweemaal gespoten is, en is dat te wijten aan de weersomstandigheden. Dat vraagt (opnieuw) een heel goede planning en selectie van tijdstip, in overleg tussen de gemeente en de aannemer, om te zorgen dat het effect niet van een toevallige planning afhangt! Of te wel: niet spuiten als de omstandigheden niet optimaal zijn!

Maar wat ons betreft dus eigenlijk helemaal geen Xentari meer hanteren.

Help alle producten met PFAS de wereld uit.

Rolf Soer, leraar scheikunde Deltion Sprint Lyceum Zwolle

Groentje– lid Rolf Soer publiceerde meerdere artikelen over PFAS, o.a. in Trouw (10 maart 2020) en in het Magazine voor onderwijs in de Natuurwetenschappen (NVOX, maart 2020). Onderstaand een samenvatting van zijn artikelen voor niet  deskundigen.

Zeer zorgwekkende stoffen

Al begin 2000 was bekend dat sommige van de circa 6000 PFAS-stoffen vrijwel niet afbreekbaar zijn. Alleen verbranding boven 1000 graden in speciale ovens werkt. Deze extreme persistentie op zich zou al voldoende reden moeten zijn om deze stoffen te weren uit het milieu. Daarbij is al tientallen jaren bekend dat ze ook sterk ophopen in mens en dier. Ze zitten in het bloed van elke Nederlander.

Vanaf 2018 is bekend dat ze nog veel schadelijker zijn voor de gezondheid dan men al dacht. Het gaat onder meer om aantasting van het immuunsysteem, verhoogd cholesterol in het bloed, nierkanker, colitis en onvruchtbaarheid.

Zolang geen strengere maatregelen tegen PFAS stoffen getroffen worden, is het verstandig om zelf voor veiligheid te kiezen en producten te vermijden waar deze stoffen inzitten.

Leer van eerdere voorbeelden 

De moderne mens heeft helaas eerder ervaring opgedaan met stoffen die  naderhand gevaarlijk bleken voor onze gezondheid en leefomgeving. Denk aan het insecticide DDT dat in 1973 verboden is. Een ander voorbeeld zijn de CFK’s die de ozonlaag  aantasten. In 1987 is een internationaal erkend protocol opgesteld om tot vervanging van CFK’s te komen, waardoor herstel van de ozonlaag rond 205O is te verwachten.

Ondanks de ervaring met DDT en CFK’s werd Nederland in 2019 verrast dat nu PFAS in bagger en grond een probleem vormt.

Deense aanpak als voorbeeld

Het Nederlandse RIVM berichtte in 2018 dat sommige PFAS’en die in papier en karton zitten, in voedsel terecht kunnen komen. Ze worden gebruikt in deze materialen omdat ze vet afstoten. Op dit moment is er volgens het RIVM echter nog onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing beschikbaar om te komen tot  een volledige verbod van deze PFAS’en.

Het RIVM heeft in 2018 ook een rapport uitgebracht en vervuiling met PFAS van de omgeving rond het bedrijf Chemours aangetoond. Mei 2019 werd in de Tweede Kamer over een lozingsvergunning gedebatteerd. Deze werd verleend en de productie van het zeer gewaardeerde en persistente teflon gaat gewoon door.

Ondertussen heeft de Deense regering als eerste regering ter wereld per juli 2020 alle PFAS verboden in voedselcontactmaterialen. Nederland zou net als Denemarken hetzelfde moeten doen en ook voor blusmiddelen, ski-wax, cosmetica, kleding en tapijt.

Voorlichting over producten met PFAS

In Nederland bestaat nog geen goede voorlichting over de aanwezigheid van PFAS in producten. De door de NVWA gesponsorde site ‘waarzitwatin.nl’ geeft weliswaar goede algemene voorlichting over PFAS maar vermeldt niet per product of er PFAS in zit. Het RIVM heeft vastgesteld dat PFAS kan zitten in: bakpapier, Tefal-pannen, smeermiddelen, muggenspray, cosmetica, impregneermiddelen voor schoenen, tapijten, ski-wax en blusmiddelen, zonnebrandcrème, post-its, waterproof papier, fastfoodverpakkingen, regenkleding, tenten, wasverzachter, Gore-Tex schoenen, handschoenen en teflon.

Dezelfde dag dat het artikel in ‘Trouw’ verscheen met de oproep aan de overheid  voorlichting te geven over producten waar PFAS in zit, werd ‘s avonds in een Kamerdebat aan Minister Van Veldhoven gevraagd om te zorgen voor goede voorlichting. Ze heeft toegezegd hier aandacht aan te zullen besteden.

Mijd producten met PFAS

Het lijkt verstandig om zelf voor veiligheid te kiezen en alle producten met PFAS te mijden. In het Verenigd Koninkrijk bestaat een geschikte site:  ‘pfasfree.org.uk’. Hier kun je zien in welke producten bij jou thuis PFAS zit en welke alternatieven er zijn. Bijvoorbeeld; pannen met teflon als anti-aanbaklaag kunnen worden vervangen door keramische of rvs pannen.  Smeermiddelen voor een fietsketting: Finish Line bevat teflon maar WD 40 niet.